|
برهم کنش فرهنگ ایرانی اسلامی و الگوی ساختار فضایی با استفاده از روش نحو فضا (نمونه موردی: آپارتمانهای مسکونی شهرک اکباتان)
|
| مصطفی هداوند میرزایی، علیرضا مشبک اصفهانی* |
|
|
|
چکیده: (8 مشاهده) |
مسکن به عنوان شاخص ترین بستر کالبدی بازتاب دهنده نظامهای فرهنگی و ارزشهای زیستی، در دوران معاصر دستخوش تحولات ساختاری گستردهای ناشی از ورود الگوهای مدرنیته شده است. معماری بومی مسکونی ایران همواره بر پایههای ارزشهای فرهنگ اسلامی نظیر تفکیک قلمروهای محرمیت، سلسله مراتب فضایی (محدوده اندرونی و بیرونی) و درونگرایی استوار بوده است، در حالی که مجتمعهای مسکونی بلندمرتبه معاصر نظیر شهرک اکباتان تهران، بر اساس اصول مدرنیسم متأخر و پلانهای آزاد و عملکردگرای غربی طراحی شدهاند. پژوهش حاضر با استفاده از روش ترکیبی توصیفی تحلیلی، استدلال منطقی و جمع آوری نمونه به دنبال تبیین راهکارهای عملکردی به الگوی مطلوب می باشد.
در این پژوهش با استفاده از بررسی محتوای متون تخصصی و آموزههای اسلامی، مؤلفههای بنیادین فرهنگ مسکن ایرانی (سلسله مراتب، محرمیت، تفکیک قلمروهای عمومی/خصوصی، پیشفضای ورودی و انعطافپذیری) استخراج و عملیاتی شده است. سپس با باز ترسیم پلانهای ساختمانی نمونههای مورد نظر پژوهش و ترسیم گراف نحو فضا برای هر پلان مورد بررسی استفاده شده است. در این گراف ها، به هر فضا یک گره نسبت داده شده است. در صورت امکان دسترسی دو فضا، بین دو گره در گراف، خطی ترسیم می شود که نشان دهنده وجود راه است. این روش برای تشخیص ساختار فضایی پلان های مورد بررسی، روش مناسبی برای پژوهش قلمداد می شود. بهکارگیری روش نحو فضا که روشی مبتنی بر استدلال منطقی و الگویابی است و متغیرهای نحوی شامل همپیوندی، تفکیکپذیری، کنترل فضایی، عمق فضایی میانگین و وضوح فضایی در پلان های مورد بررسی اندازهگیری، تحلیل و ارزیابی شدند. نتایج نشان میدهد که در بعضی تیپ های مورد بررسی تعامل با فضای بیرون، در خانه ها تقویت شده است. محرمیت فضای خواب در سوییت ها و آپارتمان های یک خوابه رعایت نشده است( قابلیت مهمان پذیری خانه در این پژوهش)، در این روش برای فضای نشیمن/پذیرایی دارای بالاترین ضریب همپیوندی سراسری و کمترین عمق نسبت به ورودی در سوییت ها و آپارتمان های یک خوابه مورد بررسی می باشد، که منجر به ادغام قلمروهای عمومی (مهمان) و خصوصی (اهل خانه) و مخدوش شدن اصل «محرمیت بصری و کالبدی» میگردد. آشپزخانهها در تیپهای یکخوابه و دوخوابه در حوزه میانی با کنترل فضایی بالا قرار گرفتهاند که اشراف بصری مستقیم از ورودی را به همراه دارد. تنها در تیپ سهخوابه به واسطه مفصلهای راهرویی، تفکیک نسبی حوزه خصوصی خوابها از حوزه عمومی شکل گرفته، هرچند فقدان هشتی/پیشورودی در بعضی نمونه های مورد بررسی تیپها موجب کاهش سلسلهمراتب دسترسی شده است.
|
|
| واژههای کلیدی: گونه شناسی و تحلیل ساختار فضا، مجتمع های مسکونی شهرک اکباتان، گونه شناسی مسکن، محرمیت، فرهنگ ایرانی اسلامی |
|
|
|
نوع مطالعه: كاربردي |
موضوع مقاله:
تخصصي پذیرش: 1405/5/10 | انتشار: 1405/5/10
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|