Journal title

other تبیین روابط ساختاری سامانه‌های فضایی میانوند از منظر حضورپذیری در عرصه‌های جمعی تاریخی (مطالعه موردی بازار سنتی اصفهان) Explaining the structural relationships of Mianvand spatial systems from the perspective of presence in historical collective arenas (Case study of Isfahan traditional bazaar) تخصصي Special كاربردي Applicable در بازارهای سنتی تاریخی، افت کیفیت حضورپذیری به دلیل تحولات کالبدی و کاهش خوانایی فضایی، پویایی عرصه‌های جمعی را با چالش مواجه کرده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ساختار فضایی سامانه‌های میانوند و ارتباط آن با ارتقاء حضورپذیری در بازار سنتی اصفهان، با رویکرد آمیخته آماری و نحو فضا انجام شده است. مؤلفه‌های حضورپذیری در چهار بُعد محیطی، کالبدی، عملکردی و روان‌شناختی استخراج شده و از طریق پرسشنامه و تحلیل‌های فضایی ارزیابی گردید. جامعه آماری شامل ۳۷۲ نفر از کاربران بازار بوده و تحلیل آماری با آزمون‌های تی تک‌نمونه‌ای، تحلیل واریانس و فریدمن صورت گرفت. همچنین، تحلیل کیفی فضایی شامل شاخص‌های ادغام ، گزینش حرکتی ، خوانایی کلی  و شبیه‌سازی حرکت عامل‌محور انجام شد. یافته‌ها نشان دادند که مؤلفه‌های عملکردی (میانگین ۳.۶۰) و روان‌شناختی (میانگین ۳.۴۵) بیشترین تأثیر را بر حضورپذیری دارند و در آزمون فریدمن، فعالیت و سرزندگی اولویت‌های نخست بودند. تحلیل فضایی نیز بیانگر آن است که میدان‌ها (ادغام فضایی برابر با ۱.۵۲)، راسته‌های اصلی (گزینش حرکتی حدود ۱۷۵۰) و چهارسوهای بزرگ، بالاترین میزان اتصال و جذب حرکتی را دارند. در مقابل، جلوخان‌ها و دالان‌ها به علت ضعف خوانایی فضایی (R²=0.11)، نیازمند مداخلات طراحی هستند. تطبیق نتایج کمی و کیفی مشخص کرد که انسجام فضایی در هسته‌های اصلی بازار مستقیماً کیفیت حضورپذیری را ارتقاء می‌دهد. درنهایت، پژوهش حاضر با ارائه راهبردهایی جهت تقویت پیوند فضایی، بهبود کیفیت ادراکی و پویایی اجتماعی، چارچوبی عملی برای بازآفرینی بازارهای تاریخی ایران ارائه نموده است.   In traditional historical bazaars, declining spatial legibility and recent morphological changes have negatively impacted the quality of presence, challenging the vitality of public realms. This study aims to analyze the spatial structure of intermediate spatial systems and their relationship to enhancing presence quality in the Traditional Bazaar of Isfahan through a mixed-method approach integrating statistical analyses and space syntax theory. Presence-related criteria were extracted across four dimensions—environmental, physical, functional, and psychological—and evaluated through questionnaires and spatial analyses. The sample comprised 372 bazaar users, and data were analyzed using one-sample t-tests, ANOVA, and Friedman tests. Concurrently, qualitative spatial analyses—including Integration, Choice, Intelligibility, and Agent-based simulation—were performed. The findings indicate that functional (mean=3.60) and psychological (mean=3.45) dimensions significantly impact presence, with activity and vitality ranking highest in the Friedman test. Spatial analyses revealed that major squares (Integration=1.52), primary market routes (Choice≈1750), and major intersections (Charsu) have the highest connectivity and movement attraction. Conversely, gateways, corridors, and secondary intersections exhibited low spatial legibility (R²=0.11), necessitating targeted design interventions. A comparative synthesis of quantitative and qualitative results confirmed that spatial coherence within primary nodes directly enhances presence quality. Ultimately, the study proposes strategic interventions aimed at reinforcing spatial connectivity, improving perceptual quality, and strengthening social vitality. By providing a comprehensive operational framework, this research addresses existing analytical gaps and offers practical guidelines for regenerating historical bazaars in Iran.   سامانه‌های فضایی میانوند, حضورپذیری, عرصه‌های جمعی, بازار سنتی اصفهان. Intermediate Spatial Systems, Presence Quality, Public Realms, Traditional Bazaar of Isfahan. 99 119 http://ijurm.imo.org.ir/browse.php?a_code=A-10-3759-2&slc_lang=other&sid=1 احسان زارعی 100319475328460014104 100319475328460014104 No جمال الدین مهدی نزاد 100319475328460014105 100319475328460014105 Yes حامد مضطر زاده 100319475328460014106 100319475328460014106 No وحید حجتی 100319475328460014107 100319475328460014107 No