fa رتبه‌بندی حوزه‌های مختلف ریسک زیست محیطی و سلامت انسان در فناوری نانو با استفاده از روش Topsis و AHP در محیط فازی تخصصي Special پژوهشي Research <p align="justify">فناوری نانو را منشا تحولات فناورانه و انقلاب صنعتی آینده می دانند و بسیاری از کشورها اقدام به توانمندسازی خود در رویارویی با این فناوری نموده اند. این فناوری در مراحل اولیه رشد خود است و انجام پیش بینی های دقیق در خصوص روند توسعه و ابعاد آن امکان پذیر نیست. سیاست گذاری گسترش فناوری های نوین بویژه علوم مرتبط با نانو، مستلزم بررسی ابعاد و جوانب مختلف عملکردی اقدامات پژوهشی می باشد. یکی از منابع عملکردی تولید علم، قلمرو آثار زیست محیطی آنهاست. با توجه به اهمیت این موضوع، ارزیابی خطرات زیست محیطی در همان مرحله‌ی اولیه‌ی تولید علم و تولید ایده می تواند تاثیرات چشم‌گیری بر پیشگیری از گسترش آسیب زیست محیطی و تاثیرات پیشبرنده ای بر توسعه پایدار علم داشته باشد. در این تحقیق سعی شده است که ابتدا حوزه های تحقیقاتی علم نانو از حیث خطرپذیری زیست محیطی با نظر خبرگان و تکنیک AHP اولویت بندی شود. سپس طبقات مختلف ریسک با توجه به اوزان بدست آمده برای هر یک از حوزه های تحقیقاتی و میزان ریسکی که در هر طبقه از ریسک ایجاد می کنند و با استفاده از روش TOPSIS فازی، رتبه بندی می‌گردند. با توجه به اینکه این پژوهش نتیجه انجام یک پایان نامه کارشناسی ارشد می باشد لذا طریقه‌ی استخراج عوامل با استفاده از ادبیات تحقیق در پژوهش به تفصیل آورده شده است. نتایج این پژوهش نشان داد که بیشترین خطرات در حوزه‌ی فناوری نانو در مراحل اولیه تولید ایده مربوط به خطر سرطانزایی مواد می باشد. پس از آن مواد حساسیت زای پوستی و خطرناک برای محیط‌های آبزی سلامت انسان و محیط زیست را تهدید می‌کند و کمترین تاثیر مربوط به مواد جهش زای ژنتیکی است. محاسبات انجام شده جهت افزایش دقت در محیط فازی به روش محاسبات فازی و محاسبات غیر فازی انجام شده است که نتایج بدست آمده در رتبه بندی بسیار به یکدیگر نزدیک می باشند. </p> <p align="justify">Nanotechnology is the origin of technological developments and considers the next industrial revolution, and many countries in attempting to meet their empowerment have the technology. This technology is in early stages of their growth and does detailed predictions about the development process and its dimensions is not possible. Policy development of new technology, especially nano-related science, involves various aspects and dimensions of performance measures are research. Functional source of knowledge production, the environmental effects of their territory. Considering the importance of this issue, assessment of environmental risks in the initial stage of production of knowledge and ideas can produce beneficial effects on preventing the spread of environmental damage and the impact of a promoter of sustainable development is knowledge. The study has tried the effect of each of the environmental risk factors using fuzzy AHP are given. Then, according to the weights obtained for each factor using fuzzy TOPSIS risk levels created in the desired areas are ranked. Considering that the study results do a master's thesis is so way using factors extracted from literature research study are presented in detail. The results showed that nano-particles and nano-fibers, the greatest impact on various areas of risk and Fullerenes are having the least risk to the environment can result. Also according to the results that can be downloaded from the influence of factors causing cancer and in contact with sensitive skin and are the least effect on these factors are genetic. Performed calculations to increase accuracy in fuzzy environment using non-fuzzy computing and fuzzy computing has been done results in the ranking are very close to each other. </p> تاپسیس، نانوتکنولوژی، ریسک زیست محیطی، تجزیه تحلیل سلسله مراتبی، محیط فازی. TOPSIS, nanotechnology, Environment existence risk, Analytic Hierarchy Process, Fuzzy environment. 335 355 http://ijurm.imo.org.ir/browse.php?a_code=A-10-75-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Javanmardi محمد جوانمردی javanmardi.im@gmail.com 100319475328460093 100319475328460093 Yes Malek Ashtar University دانشگاه مالک اشتر Pardis Alizadeh پردیس علیزاده 100319475328460094 100319475328460094 No Islamic Azad University of Najaf Abad دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد Abdolaziz Rad Darvish عبدالعزیز راد درویش 100319475328460095 100319475328460095 No سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور Samaneh Keshai سمانه کشایی 100319475328460096 100319475328460096 No University of Yazd دانشگاه یزد