fa تدوین اصول و معیارهای ادراک فضایی در معماری بازارهای سنتی ایران تخصصي Special پژوهشي Research بازارهای سنتی ایران با سابقه کهن خود در کنار جنبه اقتصادی، از نقش فعال اجتماعی و مذهبی نیز برخوردار بوده‌اند؛ به این صورت که بازار به‌صورت همزمان یک محور مهم ارتباطی، اقتصادی و فرهنگی شهر بوده و نقش و منزلت مهمی در حیات اجتماعی شهرهای ایران داشته است. از سویی دیگر، شهروندان با فضاهای شهری به طور اعم و بازارها بطور اخص، ارتباط ادراکی خاصی برقرار می‌کنند که نحوه کاربست فضا و مطلوبیت از آن را نیز تعیین می‌کند. در واقع فضایی در شهر می‌تواند در راستای پاسخ‌دهی محیطی مطلوب باشد که از نظر شهروندان نیز قابل درک باشد که باید در فرآیند مساله‌گشایی طراحی شهری و بازارهای مدرن در شرایط معاصر نیز مورد استفاده قرار گیرد. بر این اساس مقاله حاضر به تدوین اصول و معیارهای ادراک فضایی در معماری بازارهای ایرانی پرداخته است. نتایج و یافته‌های تحقیق، در رابطه با «ویژگی‌های نظام کارکردی بازار ایرانی، تبیین مدل مفهومی نظام کالبدی بازار ایرانی، نظام ادراکی در بازار ایرانی، تبیین مدل مفهومی نظام ادراکی بازار ایرانی، نظام معنایی بازار ایرانی و تبیین مدل مفهومی نظام معنایی» بوده است و در پایان نیز مدل جامع مفهومی ادراک فضایی بازارهای سنتی ایران مورد اشاره قرار گرفته است. Traditional markets with its ancient history in the economic, social and religious also have had an active role Market at the same time as a major hub for communication, economic and cultural city and an important role and position in the social life of cities in Iran. On the other hand, citizens of urban areas in general and the markets, in particular, the special relationship established perception that the use of space and also determines its desirability. The space in the city can be desirable in order to respond to the citizens understood to be in the process of problem solving contemporary design, modern markets and conditions used. The paper examines the principles and standards of architecture, spatial perception in Iran's market. The results and findings is in relation to 'functional characteristics of the Iranian market, explaining the conceptual model of the Iranian market physical, perceptual system in the Iranian market, explaining the concept of perceived Iranian market, meaning the Iranian market and explain the meaning of the concept". Finally, spatial perception model of traditional markets have been mentioned. بازار, فرآیندهای ادراکی, اصول و معیارهای ادراکی. market, cognitive processes, principles and standards of perception. 291 316 http://ijurm.imo.org.ir/browse.php?a_code=A-10-713-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Abbasi زهرا عباسی z_abbasi@srbiau.ac.ir 10031947532846001909 10031947532846001909 Yes دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات Farah Habib فرح حبیب 10031947532846001910 10031947532846001910 No دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات Seyyed Mostafa Mokhtabad Amrei سید مصطفی مختاباد امرئی 10031947532846001911 10031947532846001911 No دانشگاه تربیت مدرس