fa بررسی تطبیقی دو الگوی سنتی و غربی خانه در دوره قاجار؛ نمونه موردی: خانه مِشکیان یزد و عمارت ذوالفقاری زنجان تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">معماری قاجار فصل دگرگونی آرمان‌ها و ارزش‌ها و عرصه تنوع و تضاد در شیوه‌ها و گرایش‌های معماری و شهرسازی ایران است. این دگرگونی، همزمان با رنگ باختن تدریجی مبانی هویت اجتماعی گذشته مانند قومیت، مذهب و زبان و نیل آن به سوی مفاهیمی همچون فرادستان (خواص)، و فرودستان (عوام) نمود بسیار برجسته‌ای در حوزه معماری مسکونی پیدا کرد و ساختار همگون و یکپارچه محلات سنت‌محور سابق را به عرصه چالش میان سنت و تجدد و ابراز تفاوت‌ها و تمایزات طبقاتی مبدل نمود. این تحقیق، از طریق بررسی توصیفی و تحلیلی چند نمونه مفروض سنتی و غربی خانه در دوره قاجار، در صدد استخراج و تبیین شاخصه‌های سنت و تجدد در معماری مسکونی آن دوران دارد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که معماری مسکونی قاجار در گذر از جهان سنت به تجدد، صرف نظر از عدم تحول در فن ساختمان، با استقرار برون‌گرایی به جای درون‌گرایی، اعمال تغییرات کالبدی و فضایی در نظام گردشی و الگوبرداری مستقیم از عناصر و تزیینات معماری غرب، تحولی بسیار عظیم و پرشتاب را پشت سر نهاد؛ لیکن عدم تکاپو در راستای بهره‌برداری و تکامل دستاوردهای اصیل و تاریخی معماری سنتی ایران موجب شد که تحول به وجود آمده به عرصه تقابل و تضاد در معماری مسکونی ایران مبدل گردد.</p> <p>Qajar architecture is a turning point in ideals and values as well as the field of diversity and contrasts in Iranian architecture and urban planning methods and tendencies. This turning point, concurrent with the gradual fade of basics of previous social identity such as ethnicity, religion, language, etc. and its movement towards concepts such as the superordinate (elites) and subordinates (people) became an outstanding instance in residential architecture in such a way that it changed the traditional homogenous and monolith structure of neighborhoods with the challenges between tradition and modernity and the use of the instrument of class differences and distinctions. The present study, conducted via a descriptive-analytical method on some case traditional and western mansions of the Qajar era, is to extract and explain characteristics of tradition and modernity in residential architecture of that era. Findings of the study show that the Qajar residential architecture passed a very tremendous and fast transformation in its passage from the traditional to the western world and regardless of no transformation in the building technology, by establishment of extroversion instead of introversion, formal and spatial changes in the circulation system, and direct modeling of elements and decorations of western architecture. However, no significant dynamics in line with utilization and completion of genuine and historical achievements of Iranian traditional architecture caused that that transformation became the field of contradictions and contrasts in Iranian residential architecture.</p> معماری قاجار, خانه‌های سنتی, خانه‌های غربی, خانه مشکیان, عمارت ذوالفقاری. Qajar architecture, traditional houses, western houses, Meshkian house, Zolfaqari house. 333 350 http://ijurm.imo.org.ir/browse.php?a_code=A-10-1966-55&slc_lang=fa&sid=1 مهدی سعادتی خمسه 10031947532846007860 10031947532846007860 Yes