fa شناسایی و اولویت‌بندی آلاینده‌های آب در صنایع نفت و پتروشیمی و ارائه یک مدل ریاضی جهت کاهش مخاطرات زیست محیطی تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">آلودگی آب یکی از مشکلات و چالش های مهم دنیا و ایران است. یکی از علل اصلی بیماریها و مرگ و میر در جهان آلودگی آب است. آب&shy;های سطحی و زیرزمینی هر دو در معرض آلاینده های مختلف قرار دارند. با توجه به ماهیت، منشا ورود آلاینده ها، طبیعی و یا انسان ساز بودن، تقسیم بندی های مختلفی برای آلاینده ها در نظر گرفته شده است. عمده آلاینده های آلی آب&nbsp; ناشی از صنایع نفت و پتروشیمی، 4 معیار اصلی کشاورزی، شیمیایی، نفتی و غذایی می باشند. هریک از این چهار دسته خود دارای زیر معیارهایی می باشند. &nbsp;در این پژوهش به بررسی، شناسایی و رتبه&shy;بندی دقیق آلاینده&shy;های آب در صنایع نفت و پتروشیمی با استفاده از روش های آنالیز فاکتور و فرآیند تحلیل شبکه&shy;ای پرداخته&shy;ایم. نتایج روش آنالیز فاکتور بیانگر این واقعیت می&shy;باشد که آلاینده&shy;های نیترات، سدیم و <span dir="LTR">TDS</span> بیشترین امتیاز را از خبرگان محیط زیست در حوزه آلایندگی آب به خود اختصاص دادند. همچنین نتایج فرآیند تحلیل شبکه&shy;ای نشان دادند که آلاینده&shy;های کشاورزی با وزن 321/0 در رتبه اول و آلاینده&shy;های نفتی با وزن 152/0 در رتبه چهارم قرار دارند. سپس به استناد یافته های پژوهش به ارائه مدل ریاضی و حل مدل با برنامه&shy;ریزی آرمانی با هدف پیش&shy;بینی و استخراج آلاینده&shy;های اساسی و میزان آنها در صنعت نفت و پتروشیمی با رویکرد کاهش آلاینده&shy;های زیست محیطی پرداخته&shy;ایم. محقق امیدوار است با ارائه آن به سازمان&shy;های مربوطه گامی موثر در جلوگیری از تخریب محیط زیست توسط آلاینده&shy;ها این صنعت برداشته شود.</p> <p>Water contamination is one of the important problems and challenges facing the world, including Iran. It is one of the main causes of death and mortality in the world. Surface and ground waters are both exposed to various contaminants. The contaminants have been classified into various categories, based on their nature, the source of contamination, and whether they are man-made or occur naturally. The main organic contaminants of water are agricultural, chemical, oil, and food contaminants. Each of these four groups has sub-criteria. In this research, investigation, identification, and accurate ranking of water contaminants in oil and petrochemical industries have been done using the factor analysis and analytical hierarchy process methods. The results of the factor analysis method suggest that the contaminants nitrate, sodium, and TDS have claimed the highest score from environmental experts as water contaminating agents. Further, the results of the ANP showed that agricultural and oil contaminants, with weights of 0.321 and 0.152, have been ranked first and fourth, respectively. In this research, following an investigation and ranking of water contaminants in oil and petrochemical industries, using factor analysis and ANP methods, a mathematical model was presented and then solved using goal programming with the aim of predicting and extracting the main contaminants and their levels in the oil and petrochemical industry and decreasing the environmental contaminants. The researchers hope that the presentation of the findings to relevant organizations, an effective step is taken to prevent environmental destruction by the contaminants of this industry.</p> آلاینده‌های آب, فرآیند تحلیل شبکه‌ای, تحلیل مولفه‌های اصلی, تحلیل عاملی ,صنعت نفت و پتروشیمی, مدلسازی ریاضی Water Contaminants, Analytical Network Process, Principal Components Analysis, Factor Analysis, Oil and Petrochemical Industry, Mathematical Modelling 343 360 http://ijurm.imo.org.ir/browse.php?a_code=A-10-1966-23&slc_lang=fa&sid=1 ابوالفضل روحانی 10031947532846007923 10031947532846007923 Yes عباس کرامتی 10031947532846007924 10031947532846007924 No جعفر رزمی 10031947532846007925 10031947532846007925 No